'... आणि ते टिकून'च' रहावं'

खरंतर प्रत्येक गोष्ट संपवत जाण्यातही मजा नसतेच. नात्यांच्या आणि कुणाच्यातरी अस्तित्वाला नाकारण्याची भूमिका पत्करून काही चांगलं साध्य होत असेल असं मलातरी वाटत नाही. तसं, ही संज्ञाच नको वापरायला मुळी.नाकारण्यातून काही मिळवण्यापेक्षा आपण उलट लपवतच जातो खुपकाही.

प्रत्येक गोष्टीला एक अंत असतो आणि तो निश्चित एक कालखंडात असतो. कितीही मोठे दूरदृष्टित्व आपल्याकडे असले तरी तो अंत आपल्याला माहिती नसतो. जेव्हा आपण त्याचा दारावर प्रत्यक्ष उभे असतो, त्याच्या काहीक्षण आधी आपल्याला ती घटिका कळत असते. मग, गोष्टींना त्यांच्या अंतकाळाच्या आधीच संपवून टाकण्याचा आणि काहीच नसल्यासारखा आव आणण्याचा अवाजवी खटाटोप आपण का करतो? नक्कीच! काही गोष्टींतून त्रासाची उत्पत्तीही होते आणि ते नियमस्त आहे. पण मग आपल्यात लढायची ताकद नाही का? आयुष्यात असणाऱ्या चांगल्या व्यक्तिमत्वाकडून अथवा नात्यांतून थोडंफार त्रासही होऊ शकतो आणि होतोही. पण याच्या तुलनेत आनंदाचे आणि समाधानचेच क्षण आपली पदरी जास्त पडले असतात. मग त्यांची नाही का आपल्याला तमा? असते! दुसरं, त्यातली गरज संपली असते का? असंही म्हणता येतं नाही.

खरंतर, गरज संपली नसते आणि त्यातून त्रासही झालेला नसतो. एकतर त्यातील गांभीर्याला समजून घेण्याची आपली ईच्छा नंतर उरलेली नसते किंवा आपल्या अंतरंगात 'विनाकारण' भीतीची एक लाट निर्माण झालेली असते. पण हेच नेमकं कारण असेल हेही निश्चित नाहीच. तरीही,  शेवटी आपल्याला हवं तसं कारण मिळालेलं नसतं.

"फक्त लोक बोलतात व आपण ऐकतो की सर्व संपवण्यात मजा आहे. विसरून जाण्यात मजा आहे. नक्कीच! पण चांगलं कशाला संपवायचं? अस्त वाईटांचाच हवा. आपली काही माणसे, काही नाती चांगलीच असतात कारण आपण त्यात जगतो. माझ्यामते काही गोष्टी संपलेल्या नसतातच, ते फक्त आपण तसे मानून असतो."

✍ ©
@sbisensagar
#मीनकळणारा

"ते बालपण आणि तो बोजारा"

माझी आठवण म्हणून दरवेळीसारखा आजही घरून कॉल आला, मात्र वेगळ्या अनुषंगाने. रोजच्या सारख्या नव्हतं ते पण जिव्हाळा तोच होता आणि गोष्टी त्याच बालपणीच्या आठवणींना उजाळा देणाऱ्या.

''दादा! आमच्या सर्वांकडून पोळ्याच्या हार्दिक शुभेच्छा! बोजारा घ्यायला ये. बैल नाही दिसले का आज? हा! हा! तिकडे तर बैल पण दिसत नसतील." आई (मम्मी), बाईसाहेब(बहीण), बाबा(पप्पा), आमचा मल्टिस्किल(लहान भाऊ) आणि घरचे-आजूबाजूचे चांड्री लोक एक सुरात शुभेच्छा देत बसलेले. मी तर एकदम आनंदी झालो. सुखावलो एकदाचा हे ऐकून आणि हरखून गेलो. "तू नसतोस ना कधीच! करंज्या केल्यात आज. आम्हीच खायच्या काय फक्त?" बालपणीच्या आठवणी पुन्हा जाग्या झाल्या आणि पुढे आईशी त्याबद्दलचं बोलणं सुरू झालं.
आठवणूनही एकदाचा दिवसभरात विसरून गेलो होतो की आज पोळा आहे म्हणून. तसं घराबाहेर असलं किंवा माणूस दिवसभर गुंतला की शहरांमध्ये हे कळतही नाही. नेहमीप्रमाणे कॉल करून बोलेन या भूमिकेतच असताना त्यांच्याकडून फोन आला आणि मी सुखावलो. पोळ्याचा दोन दिवसांचा सण, त्यातली मजा, तेव्हाचे बालपण आणि आजचं आपलं जगणं हे सर्व पुन्हा डोळ्यासमोर आलं. त्यातल्याच काही आठवणी इथे मांडायचा हा प्रयत्न....

भारत हा कृषिप्रधान देश आहे आणि त्यात बैल ह्या प्राण्याला विशेष महत्व, कारण त्यास तसे कारण आहेत. गावातल्या शेतकऱ्यांचा हा साथीदार अवघ्या आयुष्यभर साथ देऊन शेतावर आपलं आयुष्य वेचत असतो. धणीपेक्षाही जास्त मेहनत याची असते. मग ह्या प्राण्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा सण म्हणजे 'बैलपोळा'. जिल्हा परिषदेच्या शाळेत जेव्हा शिकायला सुरवात केली तेव्हापासूनच हे माझ्या लक्षात आहे. आणि त्याच्या दुसऱ्या दिवशी सकाळीच 'मारबत' आणि सायंकाळी लहान मुलांच्या लाकडी नंदीबैलांचा 'तान्हापोळा'. असा हा आमच्याकडे पूर्णपणे दोन दिवसांचा साजरा केला जाणारा 'पोळा' सण.

माणूस जसजसा मोठा होत जातो, त्याचा प्रवास विस्तारत जातो. आज  इथे आहे तर उद्या तो कुठे असेल हे कुणालाही सांगता येत नाही. आमचं तर असंच झालेलं, सुरुवातीची गावच्या झेडपीतील पाच वर्षे सोडलीत तर बाकी संपूर्ण आयुष्य बाहेरच. मात्र मला गावातलं गावपण अजूनही अनुभवायला मिळते हे मात्र छान. त्यामुळे गाव, त्यातली परिस्थिती, लोकांचं राहणीमान हे जरी बदलत असलं तरी गावातली माती, तिथले सण आणि त्याच जगणं अजूनही तसंच असतं. मग अशात त्या मातीचा गंध आपल्याला लागलेला असतो जो सुटता सुटत नाही. कितीही दूर गेलं तरी सणानिमित्ताने का होईना आठवणी जाग्या होतात.

आज गावातला पोळा न बघून मला तब्बल बारा वर्षे झालीत. तशी माझ्यासारखी आमच्यातली बरीच मंडळी एवढा काळ लोटून घराबाहेर आहेत मात्र माझ्यासाठी हे खूप मोठं असं वाटतं. कारण गावातल्या पोरांनातरी अशा अनेक गोष्टी आणि सण यांचं एका वेगळ्याप्रकारचं महत्व असतं. खरं सांगायचं तर पोळा हा आमचा सर्वात जास्त आवडता असायचा. त्याला तसं कारण आहे. त्यात आम्हाला काहीतरी मिळायचं जे त्याकाळी खूप भारी वाटायचं, श्रीमंत झाल्यासारखं एकदम. या दिवशी 'बोजारा' म्हणून आम्हाला वडीलधाऱ्यांकडून पैसे मिळायचे. ज्याचा आनंद कितीतरी दिवस आमच्याकडे टिकायचा.

पोळ्याच्या दिवसाची सुरुवात मातीचे बैल बनवण्यासाठी लागणाऱ्या माती आणण्यापासून व्हायची. गावातली अख्खी चिल्लरपासून जवानपर्यंतची मंडळी गावाच्याबाहेर कुणाच्यातरी वावरत जाऊन चिकन माती आणायला कूच करायची. मग तिकडून घरी परत येण्यासाठी आम्ही बकरे मात्र मस्त दोनेक तास लावायचो. वावरात खोदून केलेल्या खड्यांमुळे वावरवाल्याच्या शिव्याही खायचो. तरीपण ते काम झाल्यानंतर एक भारी समाधान  चेहऱ्यावर असायचं व नंतर दुसरं काम म्हणजे त्या मातीने पूजेसाठी बैलजोडी बनवाणे. त्यांना चांगलं सजवत होतो. बेलपत्री लावून पूजेसाठी तयार करत होतो. त्यांच्या पाणीपिण्याची डोंगी असं सगळं तयार करायचो. यात सर्वात मोठे प्रेरणास्थान म्हणजे आमचे पप्पा. त्यांना आताही हे एकदम झक्कासपैकी बनवता येते. त्यांच्याकडून मीही शिकून गेलो होतो. तसं हे सध्या अजूनही सुरू आहे. गावात पोळ्याच्यावेळी गेल्यावर हे प्रत्येकाच्या घरी आपणास आढळते.

सायंकाळी मग आखरावर(चौकात) बैलांचा पोळा भरायचा. गावभरचे लोक आपल्या आपल्या बैलजोड्या घेऊन यायचे, एक जत्रेचं वातावरण भरायचं आणि मग पोळा सुटायचा. हे चित्र अजूनही गावांमध्ये आहे. मग पोळा सुटताच आम्ही सर्व चिल्लर पार्टी अख्या मोहल्यातून  वडीलधाऱ्यांचे पाय लागायचो व त्यांच्याकडून 'बोजारा' म्हणून आम्हाला  पैसे मिळायचे. यात सर्वात जास्त आनंद असायचा. यामुळेच आम्हाला खरंतर पोळा खूप आवडायचा. आमच्या आजी-आजोबा, अगदी जवळची माणसे यांच्याकडे तर आमचा बक्कळ बोजारा राखीवच असायचा. त्यावेळी मिळणारे आठ आणे, एक रुपया, पाच रुपये ही म्हणजे जणू आमची भारी कमाईच असायची. घरी येऊन पोळ्याचा फराळ खाण्याआधी आम्ही पैसे मोजून कुठेतरी लपवून ठेवायचो. या क्षणातला आनंद हा इतका असायचा की तो शब्दांतही व्यक्त करता येत नाही. आणि हेच बोजाऱ्याचे पैसे आम्ही दसरा-दिवाळी पर्यंतही साठवून ठेवायचो. ही मजा खरी असायची. 

दुसरा दिवस तान्हापोळ्याचा. या दिवसाची सुरुवात आमच्याकडे 'मारबत' या सकाळच्या प्रहरीच्या पद्धतीने होते. गावातील रोगराई, पीडा, कीटक-किडे, वाईट पद्धती हे सर्व दूर करण्यासाठी सकाळच्या प्रहरीच गावाच्या बाहेर मारबतील नेऊन सोडायची ही प्रथा आहे. यात 'मारबत' या देवीस्वरूपाने एक मातीची मूर्ती बनवली जाते ज्यावर दिवा किंवा मशाल पेटवून एकदम सकाळीच ती गावाच्या बाहेर नेऊन तलाव, बोडी किंवा नाल्याजवळ नेऊन ठेवली जाते. यात अतिशय विशेष आणि आनंदाची अशी गोष्ट म्हणजे सकाळीच हे सर्व करत असताना आमच्या मोर्च्यांत जे नारे असायचे ते आजीवन न विसरण्यासारखे आहेत. ''कोणालाही घेऊन जा गे मारबत,.......'' आणि असे अनेक नारे अजूनही ओठावर रेंगाळताना दिसतात. त्यादिवशी सकाळीच रस्त्याच्या कडेला बसलेल्यांची मात्र मोठी गैरसोय व्हायची. स्वच्छता अभियानाचा अजून तो मोर्चाच आमचा आणि 'मारबत' हे प्रेरणास्थान. जिल्हा व तालुका ठिकाणावर तर अजूनही मोठ्या आकाराने मारबतच्या मिरवणूक काढल्या जातात. गोंदियातून 'मोठ्या मारबत'चे दर्शन नवख्यांना प्रत्यक्ष होऊ शकते. अशी ही आमची मिरवणूक असते. यात काही वेगळीच मजा आहे जी फक्त गावात राहूनच अनुभवता येते.

पोळ्याचा शेवटचा क्षण म्हणजे 'तान्हापोळा'. यात सायंकाळी आम्ही लहान लहान मुले वेगवेगळ्या प्रकारचे लाकडी नंदीबैल घेऊन गावातल्या चौकात जमा व्हायचो आणि लोक हे सर्व बघायला यायचे. त्या नंदी बैलांचे पाया पडायचे व दक्षिणा म्हणून काही पैसे आम्हाला मिळायचे. त्यातल्या त्यात काही स्पर्धाही व्हायच्या व जिंकणाऱ्या मुलांना गावतली मंडळी काही बक्षिसेही द्यायची. माझ्याकडेही त्यावेळी लाकडी नंदी बैल होता व सोबत आमच्या एका काकेभाऊकडे गावातला मोठ्ठा लाकडी नंदीबैल होता. मग तर आमची गॅंग म्हणजे एक वेगळ्याच ऐटीत असायची. आम्ही चार पाच लोक सोडून बाकी कुणाला त्यास हातही लावू द्यायचो नाही. असं हे भारी बालपण व तेव्हाच तान्हापोळा असायचा. हे जरी आजही सुरू असलं तरी तसली मजा आजच्या काळात नाही. कारण त्याकाळी सण म्हणून आम्ही जेवढे उत्साहित आणि उत्सुक असायचो तो आनंद आजच्या लहान मुलांत दिसत नाही. बालपणी आम्ही सणही वेगळ्याच प्रकारे 'जगायचो'. त्यातला आनंद ओळखायचो.

आता हे सर्व क्षण पुन्हा त्याप्रकारे जगण्यासारखे नाही आहेत मात्र बालपणी गाठी पडलेले हे अनुभव आज त्या काळात परतून जाण्याला आकृष्ट करतात. आज समाज बदलतो आहे, सण साजरे करण्याच्या परंपरा बदलत आहेत, त्यातला रस कमी झालेला आहे मात्र ग्रामीण जीवनातील ह्या घडामोडी अजूनही थोडंफार का होईना जिवंतपणा टिकवून आहेत. आपण मोठे होत जातो तसतसा गावाकडे जाण्याचा मोह आपल्याला होत असतो मात्र हे शक्य नसते कारण परिस्थिमुळे बदललेली असते. बालपण हे असं की जे एकदाच जगता येतं मग ते त्यावेळीच भारी जगता येईल का याचा विचार केला तर आठवणीही तेवढ्याच सुंदर आपल्याला लाभतात.

जरी तो 'पोळ्याचा बोजारा' म्हणून आज आपल्या हाती काही नसलं तरी आई-बाबांकडून सर्वात मोठा बोजारा हा आपल्यालाच दिला जातोय ही जाणीव आहे. यापेक्षा अजून काय हवं माणसाला. ही जाणीव मनात असली की जगण्याची व जिंकण्याची जिद्द वाढत जाते व आपण आपल्या जगण्यात अजूनच गुंतत जातो.
आणि शेवटी आठवण म्हणून आपल्याकडे उरतं काय?
तर या प्रसंगानुसंगाने......

              "ते बालपण, तो बोजारा!"

'अनामिक' नातं!

खूपदा असंही होतं ना की आयुष्यात अशी काही नाती असतात ज्यांना विशिष्ट असं नावच देता येत नाही. खरंतर ती वेगळीच असतात, बंधनाने आणि गुणधर्मानेही. प्रत्येकाच्याच आयुष्यात असं घडेलच असं नाही मात्र ज्यांच्याकडे अशी नाती( नातं) असतात त्यांच्याकडे असं विशिष्ट 'नाव' त्याला नसतंच पण अनुभव मात्र तितकाच विस्तारलेला असतो आणि चांगला असतो.

मग ते नातं ना घट्ट मैत्रीचं आहे असं वाटतं (कारण तसं कुणी व्यक्त केलेलं नसतं, पण प्रत्येकच मैत्रीचं नातं व्यक्तच करायला हवं या विचारांचा मी नाही.), ना शत्रुत्वाचं असतं, ना बहीण-भाऊच असतं, ना गुरू-शिष्याचं असतं, त्याहीपुढे ते प्रीतीचंही नसतं. खरंतर ह्या सर्व वरील नातेसंबंधात कुणीही तसं नेमकेपणाने व्यक्त झालेलं नसतं म्हणून आपल्याला वर्गीकृतही करता येत नाही व नावही देता येत नाही.

पण ते एक असं 'नातं' असतं, ज्यातून एकमेकांना एकमेकांचा किंचित त्रासही होत नाही आणि भरपूर व्यक्तही होता येतं. एक निखळ आनंदही त्यात असतं. प्रत्येकाने शोधलं तर त्याच्या आयुष्यात तसं नातं कदाचित सापडेलही, संबंधित व्यक्तीही सापडेल मात्र त्यास 'नाव' काय द्यावं  हा मुद्दा प्रश्नच पाडणारा असेल.
मग असंच चालावं आयुष्याच्या प्रवासात सोबतीने फक्त त्या नात्यातील अनुभव आणि आनंद गाठीशी घेऊन. मात्र टिकवून ठेवावं प्रत्येकानं ते नातं चिरकाल.... 'अनामिक' म्हणूनच..!!

एक प्रवास-आठवतो मज गाव!

'जर गावात जन्मलात व तुमचं बालपण गावच्या मातीत गेलंय तर वाचा,तुम्हाला ते दिवस परत नक्कीच आठवतील. ज्यांना असा सुवर्ण क्षण आयुष्यात लाभला नाही त्यांनी नक्कीच वाचा, खऱ्या ग्रामीण जीवनाचा प्रवास व बालपणाच्या आठवणी काय असतात ते आढळून येईल आणि जे अजूनही गावात आहेत त्यांच्यासाठी तर जणू हि मी दिलेली स्तुत्य अशी भेट समजावी जी आपण गावात राहतो याचा 'अभिमान' प्रत्येकाच्या मनात निर्माण करेल.'

आयुष्य एक प्रवास आहे. एक असा प्रवास ज्यात सतत गाडीघोड्याची, सायकल स्वारीची, चारचाकी वाहनांची किंवा दळणवळणाच्या साधनांची गरज नसते. तर आयुष्य जगत असताना सभोवतालच्या गोष्टी जे अनुभव देऊन जातात, जे बदल घडवून जातात, जगण्याच्या व्याख्येला सुंदर करत जातात अशा जडणघडणाला 'प्रवास' म्हणतात. माझ्यामते एका प्राणीमात्राच्या आयुष्याचीही मी हीच व्याख्या करेन. असंच काही जे मला अनुभवता आलं, माझ्या हृदयात आठवणी कोरून गेलं अशा क्षणाचा हा आढावा ब्लॉगरूपाने.

रोजच्या प्रमाणे आजही ५.२०ला कंपनीला सुट्टी झाली. आम्ही दरदिवशीच्या प्रमाणे ५.३५ ते ५.४०च्या सुमारास दुसऱ्या नंबरच्या कंपनीच्या गाडीने आपाल्या आपल्या रूमवर जायला निघालो. आज तसं गाडीमध्ये आम्ही फक्त पाचच लोक आणि एक सहावा गाडीचालक. सहसा अशा आयुष्यात, रोजच्या कामात प्रवास तसा सारखाच असतो,सारखाच रस्ता, सारखीच वेळ, सारखेच देखावे आणि जवळपास सारखंच सर्वकाही. मात्र आज थोडा प्रवास बदलला, वेळही बदलला आणि रस्तेही.

वाटेत येणाऱ्या जवळच्या गावी आज स्थानिक मुख्यमंत्री यांची ३किलोमीटर पदयात्रा होऊ घातलेली. सुरक्षा, गर्दी यामुळे जरा वर्दळ वाढलेली, आणि जवळपास पूर्णच रस्ते बंद पडलेले. सहसा अशावेळी चारचाकी वाहने गर्दीतून काढणे म्हणजे स्वतःच्या डोक्याला मनस्ताप करवून घेणे. शेवटी वाहन चालकाने समोर खुप गर्दी आहे, रस्ते बंद पडलेलेत म्हणून दुसऱ्या लांब,लहान अशा पर्यायी रस्त्याचा मार्ग हाताळला. तरीही तिकडेही अशीच काही गर्दी, मात्र असो थोडा त्रास घ्यावा लागला, शेवटी आपल्या आपल्या ठिकाणांवर पोहचायचंच होतं.आणि हि आज बदलेली वाट, त्यात बदललेला वेळ आणि प्रवासात आलेले अनुभव मला माझ्या गोष्टींकडे घेऊन गेले, माझ्या बालपणात घेऊन गेले.

हळूहळू गाडी समोर धावू लागली, आता मूख्य रस्ते दूर झालेले, शेतातून, गावातून जाणारा रस्ता लागू लागला त्यातून गाडी धावू लागली. वाटेत येणारे अनुभव मी अनुभवू लागलो. फिरायला जातोय किंवा कुठेतरी मज्जा करायला जातोय अशातला काही भाग नव्हता मात्र मी ज्या मातीवर खेळलोय, जो ग्रामीण आयुष्य मी जगलोय त्या आयुष्याला पुन्हा आठवण करून देणारे क्षण मला स्पर्शून गेले. गाडी आता रानातून चालू लागली, दोन्ही बाजूंना विस्तीर्ण शेतजमीन, ऊसाचे उंच उंच पीक, त्यातून अधामधातच डोकावणारी गडद झुडुपे, उंच उंच निलगिरीचे झाड आणि खूप काही. हे सर्व बघताना असं वाटायचं की जणू मी माझ्या गावाकडील रस्त्यांवरूनच प्रवास करतोय फक्त पीक आणि झाडे तेवढी बदललेली मात्र दृश्य तेच हिरव्या झाडीचं, तेच आल्हाद निर्माण करणारे देखावे, मधातच खाचखडगे पडलेले रोड, तर कधी कच्चा रस्ता. हळूहळू अंतर कापल्या जात होतं आणि माझं मन कुठेतरी हरवून जातं होतं, मला माझ्या असलेल्या गोष्टींची आठवण करून देत होतं.

मी इथे असं बोलतोय, तर ते नेमकं का म्हणून? कदाचित कुणी समजेल आणि नाहीच तर पूढे समजून येईलच. बाकी इतर चार लोक गाडीमध्ये गप्पा मारत बसलेले, चालक आपल्या अनुभवानुसार गाडी समोर चालवत बसलेला, कधी हसऱ्या, कधी दुखऱ्या रेषा चेहऱ्यावर दर्शवत. मात्र मला याचं काही भान नव्हतं, मी माझ्यात हरवलो होतो, आठवणींत रमलो होतो. मला सर्व आता माझे वाटत होते, जुने दिवस आठवत होते. रस्ते थोडे कच्चे होते, पाऊस-पाणी यांमुळे व मोठ्या ट्रॅक्टर मुळे मातीच्या रस्त्यांवर उंचसखोल अशा आकृत्या पडलेल्या. बाकी चौघे गप्पा ठाकत, अशा रस्त्यांना हिनावत बसलेले, नाराज चेहरे घेऊन फसलेल्या भूमिकेत हावभाव दर्शवत बसलेले. तसं उत्तराखण्ड आणि उत्तरप्रदेश या राज्यांची स्थिती आपल्याला माहीतच आहे.मग त्यातल्या रोडच्या परिस्थितीचं स्वतंत्र असं काही वर्णन करणे गरजेचे नाहीच. मात्र असो माझं काही लक्ष याकडे नव्हतं. मी आपल्याच दुनियेत रमलो होतो. गाडी आता पूढे जाऊ लागली, आणि वाटेत तीन-चार गाव पडले. गाव म्हणजे पूर्णतः गावच. सारखेच ग्रामीण दृश्य, घराबाहेर सायंकाळी बसलेली माणसे, गावातल्या गल्लींमध्ये खेळणारी, बागडणारी ती लहानसहान मुले, त्यांचे ते इकडे तिकडे स्वैर फिरणे, मधातच आडोशाला बांधलेली, गोठ्यात बांधलेली गुरंढोरं हे सर्व मी बघितलं. मुळात खूप दिवसांनी मी कुठेतरी गावातुन प्रवास करत ते दृश्य अनुभवत होतो. खुप दिवसांतून त्या सर्व गोष्टी पून्हा बघत होतो , स्वतंत्रपणे काहीही टेन्शन न घेता हसता हसता खेळणारी व भांडणारी मुले मी बघत होतो आणि मला माझा तो भूतकाळ आठवत होता. माझे गाव आठवत होते, प्रत्यक्ष चित्र माझ्या डोळ्यांसमोर उभे होते. असं वाटत होतं , कीआपण इतके मोठे झालोत का कि आता बालपण आणि ते ग्रामीण जीवन अनुभवू शकत नाही?  का ते जगणे आपल्याला परत मिळणार नाही का? का फक्त सुट्यांपुरतंच गावी जावं, नवख्याप्रमाणे राहावं आणि का पुन्हा कुठेतरी घराबाहेरचा प्रवास करावा?हे प्रश्न मनी येऊ लागले आणि मला मार्मिकतेचा तो भविष्यकाळ आठवू लागला, ते प्रश्न भेडसावू लागले की मी तर सध्या काहीएक दिवसांसाठी दूर आहे, मात्र मला कायमच असंच गाव सोडून राहावं लागलं तर, ह्या गल्ली आणि चौकातल्या मस्तीला मुकावे लागले तर?

आता प्रवास सुरूच होता. खूप ईच्छा होती की परराज्यातील लोक व त्यांचे ग्रामीण देखावे कसे असतील, त्यांची घरे कशी असतील हे पाहावे याची उत्सुकता होती ती सुदैवाने पूर्ण झाली. गावातल्या अरुंद रस्त्यांना पार करताना गाडी हळूच चालायची म्हणून निरीक्षणाचा त्रास झाला नाही, जे अनुभवता येईल ते अनुभवलं व आपल्या आठवणी ताज्या करत गेलो. इथली घरे हि उंच उंच, लोक इतर धर्माची असली तरी त्यांचे घर असेच उंच उंच जरीही ते मातीचे किंवा जुनाट प्रकारचे असले तरीही. इथे बहुतांश घरे हि जुनीच वाटली,कौलारू तितकी दिसली नाहीत मात्र जी होती ती उंच आणि भव्य वाटायची. सहसा खुपसारे कुटुंब इथे एकत्र राहत असावेत. लहानपणापासूनच डोक्यांवर वर्तुळाकार टोपी घालत पानटपरी किंवा दुकानावर बसलेली मुले नजरेस पडायची. बाकी रस्त्यांवर,खेळणारी , हुंदडणारी पोरं मंडळी. हे सर्व चित्र मी बघत होतो व बालपण आठवत होतो. इथे लोक वेगळी आहेत, वेगळ्या धर्माचीही आहेत, मात्र जगण्याचं चित्रण एकच, गाव व त्यात जपल्या जाणारं ग्रामीणत्व हे सारखंच.
मला कळकळीने माझ्या गावची आता आठवण येत होती. ते बालपण आठवत होत ज्यात आम्ही मुक्तछंदाने बागडायचो, खेळायचो, आरडाओरडा करायचो.असं वाटायचं की कधी जातोय आणि कधी नाही, मात्र दुसरा प्रश्न उद्भवतो जाऊन काय करेन, काय ते बालपण मला परत मिळेल? काय तीच मजा आता मला घेता येईल? ते निरागस जगणे आणि तो मातीचा स्पर्श बिनदिक्कत मला घेता येईल? भविष्यात त्याच मातीवर रोजचा दिवस काढता येईल का?असे असंख्य प्रश्न मनात रेंगाळू लागले आणि मी त्यांत रमलो, गुंतलो व शेवटी दरदिवशी जवळपास ३० मिनिटे असणारा प्रवास आज १.३० तासांचा असूनही कसा संपला तो कळला नाही.

वर दिलेले आजचे वर्णन हि तर एक पार्श्वभूमी होती मात्र  जेव्हा रूमवर पोहचलो तेव्हा खरं तत्वज्ञान कळून आलं, आयुष्याचा प्रवास कुठे नेवून ठेवतो या विचारात मन गुंतलं. आयुष्याचा गुंता कसा वाढतोय हे आईला बोलावं अस वाटलं आणि हात ब्लॉगच्या लेखणीवर येऊन सरळ कळफलक दाबत चाललाय.तर शेवटी का? का म्हणून लिहिलंय मी? हा प्रश्न मला विचारा, त्या माणसाला विचारा जो आपल्या मातीशी जुळला आहे, ज्याने बालपणात गल्लीगल्लीत आयुष्याचा आनंद वेचला आहे.

आजकाल नोकरी, शिक्षण, व्यवसाय, आर्थिक मिळकत या सर्वांसाठी माणसाला घराबाहेर पडावं लागतं, ईच्छा नसताना घर सोडून इतरत्र जगावं लागतं आणि अशात आपल्या गोष्टींत असलेला जिव्हाळा जपून ठेवणं, त्यांत तेवढीच आवड निर्माण करून ठेवणं हे कसोटीच काम असतं. आपल्या मातीशी असलेला स्नेह जपून ठेवणं सर्वांना जमत नाही. ज्याला जमतं त्याला त्याशिवाय राहवत नाही आणि कशीतरी आठवण येतेच. आजच्या या धकाधकीच्या आयुष्यात आपण आपली जन्मभूमी विसरत चाललोत, त्या मातीला दुरावत चाललोत जीने आपल्याला जगण्याचं बळ दिलं, सौंदर्य दिलं. शिक्षणासाठी आधीपासूनच बाहेर राहिल्यावर घरी राहायला कमी वेळ भेटू लागला. बरं झालं की बालपण आम्ही गावात अनुभवलं आणि आताही गावातच जगतोय ज्यामुळे जिव्हाळा कायम राहिला. तरीही सध्या गावात राहायचं म्हणजे सुट्टी हाच एक पर्याय आणि इतर गावांमध्ये, ग्रामीण आयुष्याला जगायचं, भेट द्यायची म्हणजे लग्नसमारंभाशिवाय दुसरा पर्याय सापडता सापडत नाही आणि तशात गावातले जगणे तितके अनुभवता येत नाही.

तंत्रज्ञान आणि विकासशीलतेच्या वर्तमान काळात पैसा हि खूप मोठी गोष्ट बनली आहे आणि प्रलोभन देणारी वस्तू बनली आहे की त्यास मिळवायला व्यवसाय, कार्यक्षेत्र निवडावं लागतं व ते सहसा स्थानिक जागी मिळत नाही. अशावेळी घराबाहेर पडणे हा एक पर्याय सर्वांकडे खुला असतो. आयुष्य काय हे यापासून सुरु होतं. घरी राहून काम करायला काहीएकांनाच साध्य होतं बाकींसाठी पर्याय बाहेरचाच. मग अशावेळी बघायचं कि पैसाच सर्व काही आहे का? पैसा गरज आहे मात्र आपली माती, आपले ग्रामीण जीवन, आपले घर  हे सर्व आयुष्याचे अविभाज्य घटक आहेत. जेव्हा आपल्याजवळ सर्व असते तेव्हा माणसाला किंमत कळत नाही मात्र जेव्हा त्या गोष्टींपासून दुरावा निर्माण होतो तेव्हा त्यांचे महत्व कळतं. कारण दरवेळी पैसे सर्व नसून आपल्या असणाऱ्या गोष्टीही आयुष्यात पैलू पाडून जातात. आधुनिकतेच्या व चकचकीच्या या युगात मातीत खेळलेल्या,त्या मातीने बालपणात अंग भरवलेल्या लोकांना मोठे झाल्यावर,पैसा आल्यावर ती मातीही नकोशी वाटते. मात्र ज्याची नाळ ग्रामीण जीवनाशी जुळली आहे त्यांच्यासोबत असं घडुच शकत नाही. तुम्ही कितीही दूर राहा मात्र त्या मातीला साम्य असणाऱ्या, बालपणाला सूचित करणाऱ्या गोष्टी दिसल्या कि त्याला त्याचं घर आठवत, ती माती आठवते, ते लोक आठवतात व त्या मातीवर घालवलेले दिवस आठवतात. आणि हेच सारं घडलंय आज माझ्याशी.सुदैवाने इतकं छान कि अजूनही मी गावात आहे, त्या मातीच्या सानिध्यात आहे. फरक इतकंच कि सध्या नाही . मग शेवटी प्रश्न मनात हा भेडसावतो, कि पैसे शोधता शोधता मी भविष्यात माझं हे सर्व आपलं असलेलं तर नाही ना हरवून देणार? कसं हे सर्व जपता येणार? कि संपलं ते सर्व, आता बाहेरच जगायचं?

शेवटी उरलेलं हेच, कि "त्या आपल्या गल्लीत आपण बालपणी कुणाच्याही धाकात न राहता मनसोक्त बेभान मोठ्याने ओरडायचो, स्वच्छंद हुंदळायचो, मात्र आजकाल इथे तर हळुवार बोलायलाही माणसे शोधता सापडत नाहीत!!'

दिनांक:- १०/१०/२०१६
२३:४५
©सागर (@sbisensagar)

5 

पहिल्या 'मराठी ट्विटरकट्टा' निमित्ताने!

ट्विटरवर रंगला पहिल्यांदाच 'मराठी ट्विटरकट्टा'

माहिती तंत्रज्ञान व इंटरनेटच्या या आधुनिक काळात माहितीचा प्रसार आणि संवाद करण्यास  उपयोगी म्हणून जगभर अनेक सोसिअल साईट्स चा उदय झाला आहे आणि अजून होतच आहे.या सर्व माध्यमांचा वापर करून आज माणूस घरी बसून दूरवरच्या गोष्टींपासून अवगत होतो. बहुतांश वेळी अशा सोसिअल नेटवर्कचा मूख्य वापर हा वैयक्तिक संवाद आणि बातमी प्रसारासाठी होतो. मात्र आता याच सोसिअल साईट्स मधील एक, जगविख्यात 'ट्विटर'चा वापर आपली मराठी माणसे काही वेगळ्या व यशस्वी पद्धतीने करत आली आहेत आणि यावेळी अशाच एका अभूतपूर्व कार्यासाठी ट्विटरचा वापर केला आहे.
ट्विटर हे फक्त एक खाजगी संवादाचे व वैयक्तिक विरंगुळ्याचेच साधन नाही तर ते एक समाज आणि आपल्या समाजातील लोकांना एकमेकांस जोडणारे साधन आहे आणि हेच सिद्ध करून दाखवलंय मराठी माणसाने दि.२७/०६/२०१६ ला मातृभाषेतील पहिला 'ट्विटरकट्टा' आयोजित करून.
प्रत्येकाच्या आयुष्यात हि ईच्छा असते कि एकदातरी आपण आपल्या आवडत्या सेलिब्रेटी सोबत भेट घ्यावी किंवा प्रत्यक्ष संवाद साधावा. पण हे सहजासहजी प्रत्येकालाच शक्य होत नाही म्हणूनच  मराठी ट्विटरकरांनी 'ट्विटरकट्टा' कल्पना साकार केली ज्यातून प्रत्येकाला पलीकडील माणसासोबत थेट चर्चा आणि संवाद साधता येईल.
२७/०६/२०१६  या दिवशी पार पडलेला पहिला  ट्विटरकट्टा जमला तो रेडिओ सिटी पुणेच्या प्रसिद्ध आर.जे. 'शो शो शोनाली' म्हणजेच 'आर. जे. शोनाली' यांच्यासोबत. या ट्विटरकट्टा द्वारे बहुतांश मराठी- अमराठी अशा सगळ्यांच ट्विटरकरांना त्यांच्याशी चर्चा करता आली, मनात असलेले प्रश्न विचारण्यात आले. आर.जे. शोनाली याच्या आवडीनिवडीपासून तर कार्यक्षेत्रपर्यंतच्या गोष्टी जनतेने जाणून घेतल्या.
ट्विटरकट्टाचा उत्साह इतका शिगेला पोहचला होता कि एक तासाचा ट्विटरकट्टा तब्बल तीन तास चालला. यात 800 पेक्षा अधिक प्रश्न विचारले गेलेत तर 'ट्विटरकट्टा' हा ट्रेंडही भारताच्या ट्रेंडिंगमध्ये झळकला. मराठी माणूस एक झाल्यावर काय करू शकतो याचे हे मूर्तीमंत उदाहरणच जणू.  सेलिब्रिटीसह नॉन सेलिब्रिटीनाही संधी देणारा व
व मराठी माणसाशी नाळ जोडणारा दुवा
म्हणजे 'ट्विटरकट्टा' अशी आता याची ख्याती निर्माण झाली आहे. या ट्विटरकट्टाचे आयोजन प्रसिद्ध मराठी वस्तुनिष्ठ हँडल मराठी विश्वपैलू (@marathibrain) यांनी केले होते, तर मराठी रिट्विट, रावा ग्रुप, मराठी विचारधन आणि इतर मराठी वस्तुनिष्ठ हॅन्डल्सचा यात सक्रिय सहभाग मिळाला. या पहिल्याच ट्विटरकट्टयाच्या यशाचे श्रेय जाते ते आयोजक, सामाजिक मराठी हॅन्डल्स आणि मराठी - अमराठी अशा प्रत्येक लोकांना.
यापुढेही दर आठवड्याला आयोजित होणाऱ्या या ट्विटरकट्यात सिनेमा, क्रीडा, साहित्य, संगीत, समाजकार्य अशा विविध क्षेत्रातील सामान्य- असामान्य अशा लोकांना आमंत्रित करून त्यांच्याशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. आयोजकांनी सर्वाना हे आवाहन केले आहे कि मराठी ट्विटरकरांनी या ट्विटरकट्टयास नक्की भेट द्यावी आणि आनंद द्विगुणित करावा. पहिल्या ट्विटरकट्टयात शोनाली यांनी दिलेल्या उत्तरांना #ट्विटरकट्टा व #AskRjShonali या टॅगवरून शोधता येईल.

Follow me on twitter:- मराठी भारतीय @sbisensagar

एकटेपणाला दूर करण्याचा रामबाण उपाय!

तुम्ही फेसबुक, व्हाट्सअप, ट्विटर, इंस्टाग्राम, गूगल प्लस, हाईक, मीट मी, हँगआऊट, टंब्लर, आणि इतर खूपशा अशा सोसिअल प्लँटफॉर्म वर असंख्य पोस्ट टाकत असाल, व्यस्त राहत असाल, कितीही सोसिअल असाल पण जर तुम्हाला अपेक्षित माणसाकडून, तुमच्या लोकांकडून  कुणी तुम्हाला 'तू कसा आहेस? कुठे आहेस?' अशी साधी विचारपुसही करत नसेल तर सोसिअल होण्यात काही अर्थ नाहीये. याचा अर्थ म्हणजे तुम्ही एकटे आहात, तुमच्यासोबत माणसे जुडली आहेत मात्र ती तुमच्या जवळ नाहीत. मग हा एकटेपणा माणसाला खातो, तुम्हाला निरस्त करतो, त्रस्त करतो,.एकटेपणा जाणवतो आणि म्हणून यात गुरफटण्यापेक्षा एकटेही जगायला शिकावं माणसाने.
आपल्याकडे अशा गोष्टी बाळगाव्या, असे छंद जोपासावे जेणेकरून कुणी सोबत नसतानाही तुम्हाला एकटेपणा जाणवणार नाही, वेळ वाया जाणार नाही. असे छंद जोपासा, अशी आवड ठेवा ज्यासोबत तुम्ही आपला वेळ घालवू शकाल, सदुपयोग म्हणून, विरंगुळा म्हणून वापर करू शकला.
माझ्या निरीक्षणानुसार खुपदा लोकांच्या नैराश्याला एकटेपणा कारणीभूत असतो. शेवटी इतरांकडून काही अपेक्षा बाळगण्यापेक्षा, या व्यस्ततेच्या जगात कुणाला आपलं म्हणवून घेण्यापेक्षा, कुणी आपल्यासोबत आपला वेळ घालवले अशी खोटी अपेक्षा बाळगण्यापेक्षा स्वतः जगा, एकटे जगा पण खुशाल जगा. आणि या एकटेपणाला दूर सारण्याचा एकच रामबाण उपाय म्हणजे तुमचा आवडता विषय निवडा, क्षेत्र निवडा, त्यात मोकळा वेळ घालवा, आवडीनिवडी तयार करा, छंद जोपासा. माझ्याकडे छंद आहेत, सततचे कार्य आहेत, त्यात मी रमतो, कला जोपासतो म्हणून एकटा असल्यावरही मी कुणाला बोलण्यापर्यंतची वेळ येऊ देत नाही. सर्व आपल्यांत रमले असतात, मग आपणही आपल्यात रमायचं.
इतरांसाठी नाहीतरी तुम्हाला स्वतःला , तुमच्या स्वतःच्या मनाला सुखद अनुभव देईल अशा गोष्टी करा, नक्कीच तुम्हाला एकटेपणा जाणवणार नाही, आणि जाणवला तरी तो आता तसा नसेल जो लोकांच्या आपल्यासोबत नसल्याने जाणवत होता.
आनंदी राहा! व्यक्त व्हा! अडचणी शेयर करा! काही लोक अजूनही आहेत तुमच्यासाठी, त्यांना समज येईल तेव्हा येतील सोबत तुमच्या मात्र तोपर्यंत स्वतः जगा, आनंदाने खुशाल जगा!

©सागर बिसेन
०५/०५/२०१६

'शिवजयंती'- महोत्सव भाग-१

विविध जागी पोस्ट झालेल्या शिवरायांवरील संदेशांचा एक संग्रह.... भाग एक

एक अशी साठवण, जे वाचल्यावर सतत आपल्या रक्तात ते भिनत जाईल आणि शरीरात स्फूर्ती संचारत जाईल.

०१. ना चिंता ना भिती
ज्याच्या मनामध्ये
राजे शिवछत्रपती

भगव्या रक्ताची धमक बघ
स्वाभिमानाची आग आहे
घाबरतोस कुणाला वेडया
तु तर शिवबाचा वाघ आहे

ज्यांचे नाव घेता सळसळते रक्त अशा शिवबाचे आम्ही भक्त...    सौजन्य:- व्हाट्सअप

२. -- शिव जयंती ------
.            कवी- भालचंद्र कोळपकर
चला आता आपणच थोडं थोडं
शिवाजी होऊया
छत्रपतींच्या ऐतिहासिक कार्याला
नवी दिशा देऊया

भाले ,तलवारी ,तोफांची आता
गरज पडणार नाही
ओझ घेऊन अवघड किल्लाही
खरंच चढणार नाही

छापा टाकायला आता सुरतही कुठं
परकी राहिलीय
आदिलशाही , मोगलशाही तशी कुठं
बेरकी उरलीय

राजां सारखे संकटाशी सामने
रोज घडणार नाही
रात्रंदिन जिवावर बेतनारे संघर्षही
आज झडणार नाही

म्हणून इतकी अवघड लढाई
आपल्यासाठी नसेल
आणि जर आपल्या कार्याची निष्ठा
शिवचरणी असेल

तर मावळ्यांनी गावातच माणूसकिची
शपथ घ्यावी
जात-धर्म भेदाभेदाला आधी मुठमाती
संपूर्ण द्यावी

राजकीय पक्षांच्या रंगीत झेंड्यांना
गावाबाहेर काढावे
पाडा पाडी तोडफोडी नीच कावे
नदीत नेऊन सोडावे

किल्ला समजून प्रत्येक गावाला
सुरक्षित धरावं
विकास मोहिमांसाठी आपल्या नावाला
आरक्षित करावं

तिनशे वर्षानंतरही राजांचे किल्ले अजून
टिकलेले आहेत
आपली सरकारी बांधकामे मात्र का बरं
झुकलेले आहेत

याचा विचार करायला आपण कुठंतरी 
शिकलं पाहिजे
महाराजां सारखं रयतेचं मन कधीतरी
जिंकलं पाहिजे

मग राजेंना पुन्हा जन्म घेण्याची गरज
भासनार नाही
सुख संमृध्दी सदाचारा शिवाय येथे काही
असणार नाही

तरच राजेंची जयंती साजरी करण्यास
अर्थ येईल
आणि 'छत्रपती शिवाजी महाराज की जय'
सार्थ होईल
--- कवी _- भालचंद्र कोळपकर
(९९२२७६०१२५/९४०३५४८५७४ )
नान्नज ता. जामखेड जि. अ' नगर
   सौजन्य:- व्हाट्सअप

०३.
औरंगजेब म्हणजे
आशिया खंडातला सर्वात शक्तीशाली बादशाह
ज्याने तख्तासाठी आपल्या रक्ताच्या नात्यांवर उलटला
ज्यान आपल्या हयातीत
कुणाचा उंच स्वरात आवाज ऐकला नाही
तो औरंगजेब !
हिंदुस्थानाच्या कानाकोपऱ्यावर
राज्य करण्याच स्वप्न बाळगुन होता
ज्याच्या धर्मांधतेच अन कौर्याच दर्शन
ईतिहासाच्या पानो पानी होत
राक्षसी संशयी वृत्तीचा हा बेलगाम
वारसदार होता
ज्याला आयुष्यात पराभव आणि अपमान
मान्य नव्हता !
पण
त्याच्याच साम्राज्यात जाऊन
त्याच्याच दरबारात
त्याच्याच समोर
त्याच्या नजरेला नजर भिडवुन
भर दरबारत अपमान करुन दहाडनारा
एकच मर्द होऊन गेला !
ज्यांच नाव होतं !
"महाराज शिवछत्रपती" #व्हाट्सअप

०४. बिदरशाहीची "शकले उडाली,

नाश पावली "आदिलशाही" ,

"मोगलायीच् या" तर चिंद्या उडल्या,

नायनाट झाली"निजामशाही ",

रोवोनी पाय ह्या जुलमीनच्या

छातीवरती,

आजही जगावर राज्य करते

आमच्या शिवरायांची"शिवशाही. #व्हाट्सअप

०५. स्वराज मिळवुन देण्यासाठी तो राञंदिवस झुरला...
जनतेच्या अंधारी दुनियेत
तो एकटाच सुर्य ठरला...
"अरे_गर्वाने_देतो_आम्ही_त्याला_देवाची_ जागा"

कारण एका मराठ्याचा मुलगा अवघ्या 33 कोटीँना पुरला....
🚩🚩||| जय शिवराय |||🚩🚩 #व्हाट्सअप

६. माजली असेल कुञी पण,
आम्हाला आङवी जात नाही.
कारण त्यांना चांगल्याने माहीती आहे,
वाघ फाङल्या शिवाय राहात नाही.
भुंकत आसली माघारी,
तरी आमच्या समोर भुंकत नाही.
त्यांना हे देखील माहीती आहे
हा वाघ त्यांच्यावर थुंकत सुध्दा नाही
कितीही पिसाळले असेल तारी
आपल्या गल्लीत फिरकत नाही
त्यांच्या बापाने सांगुन ठेवले आहे
मराठ्यांच्या वाटेवर जाऊ नका
गेले तर ते तुमच्या वाटेवय येऊन तुमची वाट लावल्या शिवाय हे मराठे त्यांच्या वाटेवर परतनार नाही

जगात सर्वांत भारी
" १९ फेब्रुवारी "
माझ्या देवाचा जन्मस्तोव
" शिवजयंती " च्या तुम्हा सर्व शिव भक्तांना मनापासुन शुभेच्छा. #व्हाट्सअप

०७. एक एक # # शिवभक्त_जोडला_जाईल ,
# # गर्दीचा
# # विक्रम_मोडला_जाईल .. # # शिवभक्त
# असल्याचा # # माज हा असलाच
# पाहिजे,# # कारण
# # महाराष्ट्रात_प्रत्येक_गावात
,# # प्रत्येक_घरात ...
# # शिवभक्त_दिसलाच_पाहिजे
# # आणि ,
# # भगवा_झेंडा हा # # फडकलाच_पाहीजे ..... #
🚩🚩🐅#शेर कभी #बीकते नहीं,
#कुत्तों के #बाजार में
और #बीकनेवाले दिखते नहीं
# शिवा # के #दरबार मैं....#$ #  🐅
🚩🚩जय_शिवराय 🚩🚩 #व्हाट्सअप

०८. 🚩📯🚩📯सिंहाची चाल,
गरुडा ची नजर,
स्रीयांचा आदर,
शत्रूचे मर्दन,
असेच असावे मवाळ्यांचे वर्तन,
हीच छत्रपती शिवाजी महाराजांची शिकवण.....🚩📯🚩📯🚩📯🚩📯🚩

🚩🚩जय शिवराय🚩🚩 #व्हाट्सअप

०९. ‪‬आई म्हणते रस्त्यावरुन
मांजर आडवे गेले तर थांबत जा...
.
.
,
,
मी थांबतो,
,
.
.
,
,
,
कारण
.
.
.
.
मी अंधश्रद्धेला मानत नाही
मी आईला मानतो......
कोणी पत्नीला सोडुन
राम होत असेल...
कोणी आईला मारुन
परशु राम होत असेल...
कोणी स्ञी जातीवर डोळा ठेवुन
आसाराम होत असेल...
तर
ते राम हे नावघेण्यापेक्षा
शत्रूच्यापण बायका-मुलींना
आपल्या माय-बहीणीच्या नजरेनं बघणारे
राजे छञपती आम्हाला लाखो करोडो पटीने चांगले
.
.
कारण......
.
.
जिथं परस्त्रीचा आदर केला जात
नाही तिथे"रामायण" अन "महाभारत" घडतं..!
आणी जिथे परस्त्रीला माते समान
दर्जा दिला जातो तिथे "शिवराज्य" घडतं! !!! #व्हाट्सअप

१०. 🚩🚩 जगदंब 🚩🚩                             🚩   🚩जय शिवराय 🚩           🚩🚩 हर हर महादेव 🚩🚩

🚩अब चीर दो सीना शैतानो का,
तलवार वही पुरानी है..!
रक्षक हो तुम इस भारत के,
ललकार रही भवानी है...🚩

  🚩दोनच ओळी कायम याद ठेवा... शिवाजी महाराजांनी तुमचे भविष्य जाणले होते, निदान तुम्ही त्यांचा इतिहास विसरु नका..!!🚩

  🚩🚩🙏🙏🙏🙏🚩🚩 #व्हाट्सअप

🙏🙏⛳⛳जय शिवराय 🙏🙏⛳⛳
#शिवजयंती

संकलन:- सागर बिसेन ( @sbisensagar )

प्रवास पहिल्या 'अँड्रॉइडपर्यंतचा'

शिर्षकावरून असं काही वाटणार नाही तुम्हाला की यावरही काही लिहिण्यासारखं असतं म्हणून. होय खरंच! वाचताना यासंबंधी असा प्रश्न निर्माण होणे साहजिकच आहे. असो तरीही मी लिहायचं म्हणून लिहितोय. तुम्हाला यावर काही सांगायच म्हणून सांगतोय. कदाचित उत्तरार्धाचा प्रवास तुम्हाला काही देऊन जाईल, सांगून जाईल.

आजच्या वाढत्या तंत्रज्ञानाच्या जगात माणसाला सर्व गोष्टींशी अवगत असणे खूप गरजेचे आहे. आणि मग हे सर्व जग जाणून घेताना आपल्याला काही साधनांची गरज असते. जग आज झपाट्याने बदलत आहे, सर्व काही सेकंदात बदलत आहे आणि संपूर्ण मानवजातीला या बदलांना आता आत्मसात करून घ्यायचं आहे. मग ह्या सर्व परिस्थितीशी जुडवून घेण्यासाठी आपणास काहीतरी सोबत हवे ना? जगाच्या बदलांसोबत आपण स्वतःला अवगत करण्यासाठी खूपशा उपकरणांचा उपयोग करत असतो. दिवसेंदिवस या उपकरणांत भर पडत आहे.

इंटरनेटच्या युगात मोबईल हे असेच एक उपकरण अथवा यंत्र आहे जे आपल्याला जगाशी जोडत असते. म्हणायला गेलं तर मोबाईल हेच प्राथमिक स्तरावरील तंत्रज्ञान म्हणून समाजात रुजलेले एक साधन आहे. आज वर्तमान युगात मोबाईलपण असंख्य प्रकारचे आले आहेत, आणि सारखे त्यांमध्ये बदल होत असतात. माणसाला त्यांच्या आवडीनिवडी नुसार जोडत असतात, जगणे सुकर करत असतात आणि इंटरनेटच्या सोबतीने जग जवळ आणून देतात.
आपली पिढी हि संगणक युगात, इंटरनेटच्या काळात व तंत्रज्ञानाच्या झोतात जगणारी पिढी आहे. इथे मोबाईल प्रत्येक दिवशी नवा रूप घेतो. मी इथे सांगत आहे अशाच माझ्या(ग्रामीण भागातील विचारांतून) मोबाइलची एक कथा.

शाळेतील शिक्षण पूर्ण होतपर्यंत तरी मोबाईल आमच्या हातात नव्हताच आणि ते माझ्यामते एकप्रकारे चांगलेच होते. आम्ही जेव्हा अकरावी किंवा बारावीला होतो (आमच्या कानी त्यावेळी हे माहित झालं म्हणून) तेव्हा काय ते देशात 'अँड्रॉइड' या प्रकारच्या मोबाईलचे पदार्पण झाले होते. त्याआधी मोबाईल काय, तर फक्त दोनच प्रकारचे मला माहित होते, ते म्हणजे एक 'साधा' आणि दुसरा गाण्यांवाला "मल्टिमिडीया". त्यावेळी मल्टिमिडीया ची छाप जास्त होती. फोटो आणि गाणे ऐकता येतात व थोडंफार नेट चालवता जमते म्हणून त्या मोबाईलचे कौतुक वाटायचे. माझंही असंच होतं. कॉलेजला सुरुवात केली ती नोकियाच्या मल्टिमिडीया सोबत. मुळात मल्टिमिडीया किंवा मागील दोनचार वर्षे डोकावून  बघितलं तर कळेल कि नोकिया म्हणजे मोबाईलची एक वेगळीच दुनिया. आमच्या गावात तरी प्रत्येकी दहा मधून सात लोकांकडे तेच सापडायचे आणि आताही सापडेलच कदाचित. 

हाच नोकिया माझ्याकडे पहिला मोबाईल म्हणून हाती आला. आता आपण कॉलेजला जाणार म्हणून  नवीनच मोबाईल घेतला पाहिजे असं काही नाही तर घरी वापरातच असलेला एक मी सोबत घेऊन आलो. हळूहळू त्या मोबईलशी जुळत गेलो, जुळवून घेतलं आणि कालांतराने तो मोबाईल मलाच कसा प्रिय वाटू लागला हे मलाच कळले नाही. ज्याप्रकारे आपल्या आवडत्या वस्तूला आपण जपून जपून ठेवत असतो त्याचप्रकारे मी त्या मोबाईलचं करायचो. बघायला गेलं तर तो दिसण्यात जुनाच होता. त्या मोबाईलचे कौतुक वाटून घेण्याचे कारण म्हणजे एकच कि ते मोबाइल नोकिया कंपनीचं पहिलं थ्री-जी मोबाईल. आधी हेही मला काही माहित नव्हते, कॉलेजला आल्यावर कळले कि आपला मोबाईल थ्री-जी आहे म्हणून. आता गावात कुठे बरोबर नेटवर्क? ते असंच चालत असते आपलं हळूहळू. जेव्हा शहरात शिकायला आलो तर मोबाईलवर टॉवर थ्री-जीचे  दाखवायचे.  तेव्हा कुठे माहित झालं कि आपला मोबाईल थ्रीजी आहे म्हणून. प्रत्यक्षात ते फक्त दिखावा म्हणून सांगायला थ्रीजी होते. आजपर्यंत मी कधी थ्रीजी रिचार्जही केला नाही. इथे बॅलन्स मारायला दहादा विचार करावा लागतो आणि ते तर अक्षरशः नेटचे होते. आतातर ते मोबईल अजूनच आपलेसे वाटू लागले होते. इतरांच्या तुलनेत तरी, मी त्यावरच सर्वकाही, मुख्यत्वेकरून करून मराठीत जलद लिहायला शिकलो, फेसबुक, ट्विटर वापरायला शिकलो. आता अजूनच त्या साध्याशा मोबाईलचे कौतुक वाटते होते.

बघा सांगता सांगता कुठे पोहचलो मी. असो. मग कॉलेजला गेल्यावर हळूहळू जाणवले कि लोकांकडे  स्क्रीनटच व मोठ्या सक्रीनवाले  मोबाईल येऊ लागले होते. आणि तेच होते 'अँड्रॉइड'. सर्व मुले एकमेकांना बघून तेच घेऊ  लागली होती, तंत्रज्ञानाच्या चर्चांचे पीक पिकू लागले, नवनवे ब्रँड मार्केटमध्ये आले. लोक फेसबुक, ऑर्कुट, ट्विटर सोडून डायरेक्ट व्हाट्सअप, वीचाट, हाईक, स्काईप यावर उडी मारून बसले. हे सर्व बघताना छान वाटत होते मात्र त्यांची किंमत चार  ते पाच आकडी मध्ये डोलत आहे हे बघताना प्रश्नही मनी ओढत होते. तसं आजच्या युगात मोबाईल शिवाय जगणे म्हणजे मग आपल्याच जगात मर्यादित जगणे असे आहे. जर या युगात आपल्या जगाच्या पलीकडे डोकावून बघायचे असेल तर आज सर्वांना मोबाईलची गरज आहे आणि एका चांगल्या अँड्रॉइडची गरज आहे. हळूहळू आता सर्वांजवळ क्लासमध्ये अँड्रॉइड आले होते, त्यावरील खेळ रूढ झाले होते, सगळे वेगळेच  वाटत होते. यात मग नाही म्हंटल तरी माझ्यासारख्या एका ग्रामीण मुलाच्या मनात आपल्याकडेही असे काही असावे हि अधून मधून इच्छा जागृत होत होती व क्षणांतच विरतही होती.

शेवटी वाटायचे कि आपल्याकडे आहे तेच छान आहे. कारण यावर मराठीत फास्ट लिहिता येत होते, चांगल्याने नेट चालत होते, मग उगीच कशाला त्याची मागणी घालायची. असे माझ्यासारखे बाकी अजून खूप होते म्हणा, मात्र त्यांच्या तुलनेत माझा मोबाईल बरा होता.  नंतर
दोन -अडीच वर्षे झाली, आता मोबाईल जुना होत गेला होता, अँड्रॉइडची आकांक्षा मनात जन्म घेत होती, पण आपल्या जवळ मोबाईल असताना दुसऱ्याची मागणी करणे म्हणजे आम्हां सामान्य घरातल्या मुलांना थोडे अवघडच. सरळ मोबाईल हवा असा प्रश्न  मी घरच्यांना करू  शकत नव्हतो आणि त्यांना तर या गोष्टींबद्दल कणभरही माहित नव्हते, मग ते मला कसे बोलणार होते. इथे मी हे सांगण्याचं उद्देश्य हेच कि आयुष्यात काही गोष्टी शक्य असतात पण त्यासाठी विनाकारण मग बंदोबस्त करावा लागतो. समोरच्या माणसाला अशी मागणी हट्ट असल्यासारखी भासत असते.  मी मनात निर्धार केलं, आपण अँड्रॉईड तेव्हाच घेवू जेव्हा आपल्याकडे मोबाईल नसेल किंवा आपले घरचेच स्वताहून परवानगी देतील तेव्हा. तसं घरी आधीच बाकी 'मल्टिमिडीया' असताना नवीन घेणं म्हणजे काहीसं अडखळल्यागतच होत असते.म्हणून हे सगळे एका मोबाईलमागचे रामायण.  म्हणून मी तिथेच थांबलो होतो. शेवटी काहीतरी कल्पना नसलेलेच घडले.

गेल्या वर्षीची गोष्ट, अचानकच एके रात्री माझा मोबाईल चोरीला गेला आणि सोबत दोन मित्रांचे मोबाईपण. आता चोराला त्या मोबाईल मध्ये असे काय दिसले माहित नाही जो त्याने तो चोरून नेला. अड्रॉइडच्या युगात त्याने माझा मोबाईल का चोरला  हे त्याचे  तोच जाणे. शेवटी प्रयत्न केलेत पण तो काही मिळाला नाही. आता त्याचा विषयच मी सोडून दिला होता आणि आता त्या उपकरणावर असलेले माझे प्रेम आणि त्यामुळे घडलेल्या चांगल्या वाईट गोष्टी या मनातून मला त्या मोबाईलची तरी सतत आठवण करून देतात.

घरी हे सर्व बोललो होतो. काही दिवस मोबाईल गेल्याचा शोक जाणवला. मग व्यवस्थित झाले. आता मला मोबाईल हवा होता. तसं काही महिने हे मी मोबाईलविणाच काढले . मात्र आता पूर्ण तयारी  झाली होती मी अँड्रॉइड घ्यायचं म्हणून मात्र तो कधी हे काही ठरलेले नव्हते. स्वतः बाबा  हजार बाराशे चा मोबाइलला कित्येक वर्षांपासून वापरत आहेत (व तो नवीनच अजूनही) आणि मी त्यांना हजाराच्या घरातल्या मोबाईलची मागणी कशी करावी हाच मोठा प्रश्न होता. मुळात आई बाबा नकार देतील असे होणार नव्हतेच आणि प्रत्येक आई बाबा  आपल्या मुलांच्या गरजांना पूर्ण  करतातच. मात्र त्या साठी माझ्याजवळ कारण हवे होते, घरी साधे मोबाईल असताना ते न वापरता नवीन अँड्रॉइड मोबाईलची मागणी का हे त्यांना समजवायचे होते जेणेकरून ते काही बोलणार नाहीत. तसं आमच्या सारख्या गावातल्या लोकांना मोबाईलचा असला काही नाद नसतोच, मात्र आता गरज म्हणून आणि आपल्याकडे असावं अँड्रॉइड म्हणून हि मागणी.

नवा मोबाईल घेण्यासाठी मी काही काळ थांबण्याचा निर्णय घेतला. बाबांनापण आता कळून चुकलं होतं कि मला नवा मोबाईल गरज म्हणून घेऊन द्यावा म्हणून, मात्र मीच परिस्थितीला पाहत बोलत नव्हतो. कारण एकसोबत एका मोबाईल मध्ये इतके पैसे गुंतवणे म्हणजे आमच्या सारख्या लोकांना थोडे अवघडच. मुळात घेणे सहज शक्य होते, एका दिवसात होणार होते मात्र त्यामागे होणारा खटाटोप आणि आर्थिक चिंता व मग कुठूनतरी मागणी ह्या गोष्टी जास्त समजून घेण्याच्या असतात. त्यामागे होणारा त्रास आणि विचारसरणी लक्षात घ्यावी लागते. आपल्याला हाताळायला म्हणून काही गोष्टी हव्या असतात पण त्या मिळवण्यासाठी ज्याचे कष्ट आणि श्रम असते ते खूप मोलाचे असते.

शेवटी दिवाळीचे दिवस आले. तसं सांगायला इथे मला नको पाहिजे पण सांगतो, दिवाळीला शहरात खरेदी, खर्च, झगमग असते, मात्र असली काही प्रथा गावात नसतेच. लोक  आपल्या आर्थिक पाठबळावर आनंदात दिवाळी साजरी करतात. पेपरात येणारी खरेदी, लोक म्हणतात तशी शॉपिंग आणि सिनेमात दाखवतात तसली दिवाळी नसते लोंकांची इथे. इथे दिवाळी नैसर्गिक असते, सहृदयतेची  असते. मात्र आमच्या सारखे काही बाहेरची हवा खातात आणि गावात फक्त दिखावा करतात. असो, शेवटी दिवाळीच्या निमित्ताने एकदाचं सर्वांना बोलून , तीनदा विचारून , बाबांच्या सहमतीने आणि आज्ञेने मी मोबाईल एकदाचा घेतला. आणि खास अविस्मरणीय म्हणजे तो माझ्या 'आईच्या वाढदिवसाला' घेतला.  तसं तर आम्ही लोक आपलाही वाढदिवस साजरा करत नसतो. आईचे वाढदिवस तर मग दूरच. आताच काहीएक वर्ष झालेत तर मित्र मिळून आम्ही आपला वाढदिवस साजरा करायला शिकलोत आणि ते फक्त मित्रांमुळे. मोबाईल घेतल्याचा आनंद मनात होता मात्र  आईच्या वाढदिवसाचे ते  निमित्त या आठवणीने तो क्षण अजूनच मनात कोरून बसलाय आता कायमचा. आणि हाच होता माझा "अँड्रॉइड घेण्यापूर्वीचा प्रवास." सरळ होता मात्र विचारांचा होता, बिकट होता पण छान होता.
माझे वर्तमान तंत्रज्ञानाला एकदा धन्यवाद कि हे सर्व मी त्यामुळेच लिहू शकलो आहे.

लेखन:-  सागर सा. बिसेन
              ९४०३८२४५६६